Ticari elektronik ileti göndermenin ilk şartı geçerli bir onaydır. Ama "onay aldım" demek yetmez: onayın nasıl alındığı, nasıl saklandığı ve İYS'ye kaydedilip kaydedilmediği geçerliliğini belirler. Bu yazıda geçerli onayın koşullarını, ispat yükünü ve pratik kurulumu ele alıyoruz.
Geçerli onay nedir?
6563 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik uyarınca ticari elektronik ileti, alıcının önceden onayı alınmak kaydıyla gönderilebilir. Onay; fiziki ortamda yazılı olarak veya elektronik ortamda alınabilir ve alıcının açık iradesini yansıtmalıdır.
Bir onayın geçerli sayılabilmesi için pratikte şu üç unsuru taşıması gerekir:
- Açıklık: Alıcı neye onay verdiğini bilmelidir — hangi firmadan, hangi kanaldan (e-posta/SMS/arama), ne tür iletiler alacağı anlaşılır olmalıdır.
- Ayrılık: Ticari ileti onayı, üyelik sözleşmesi veya gizlilik metni onayının içine gömülmemelidir. Ayrı bir kutucuk, ayrı bir iradedir.
- İsteğe bağlılık: Onay vermemek hizmetten yararlanmayı engellememelidir. Onayı hizmetin şartı hâline getirmek, alınan onayın geçerliliğini tartışmalı kılar.
Geçersiz sayılan yaygın kurgular
| Kurgu | Sorun |
|---|---|
| Ön işaretli onay kutusu | Alıcının eylemi yok; irade beyanı sayılmaz. |
| "Üye olarak ticari ileti almayı kabul etmiş sayılırsınız" | Onay ayrı bir irade olarak alınmamış. |
| Tek kutuda birleştirilmiş onay | "Sözleşmeyi ve ticari ileti iznini kabul ediyorum" — ayrılık ilkesine aykırı. |
| Kartvizit/fuar listesi | Adresin elde edilmiş olması onay verilmiş olduğu anlamına gelmez. |
| Satın alınmış liste | Onay devredilemez; üçüncü kişiye verilmiş onay sizin için geçerli değildir. |
| Süresi belirsiz eski kayıtlar | Onayın ne zaman, hangi kanalla alındığı ispatlanamıyorsa savunulamaz. |
Özellikle son iki satır kritik: onay devredilemez. Bir listenin satın alınmış olması, o listedeki kişilerin size ileti göndermeniz için onay verdiği anlamına gelmez. Bu, hem hukuki hem de teslimat açısından en pahalı hatadır; ayrıntısı için izinli liste büyütme yazımıza bakın.
İYS'ye kayıt: onayın ikinci yarısı
Onayı doğru almak tek başına yeterli değildir. İYS üzerinden alınmayan onaylar, hizmet sağlayıcı tarafından üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilir; kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir.
Yani formunuzdaki kutucuk mükemmel kurgulanmış olsa bile, onayı üç iş günü içinde sisteme işlemezseniz elinizde hukuken geçerli bir onay kalmaz. Aynı şekilde, size ulaşan ret bildirimleri de üç iş günü içinde İYS'ye bildirilmelidir.
Bu iki akışın otomatik çalışması gerekir. Elle yürütülen bir süreç, tatil günleri veya yoğun dönemlerde kaçınılmaz olarak süreyi aşar. İYS'nin genel işleyişi için İYS nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
İspat yükü kimde?
Onayın alındığına ilişkin ispat yükümlülüğü hizmet sağlayıcıya aittir. Bir şikâyet veya denetim durumunda "bu kişi bize izin vermişti" demek yetmez; bunu gösterebilmeniz gerekir.
Bu yüzden her onay kaydında en az şunları saklamak gerekir:
- Onayın alındığı tarih ve saat
- Onayın alındığı kanal (web formu, mobil uygulama, fiziki form)
- Web üzerinden alındıysa IP adresi
- Onay metninin o tarihteki hâli — metin sonradan değişirse eski onayın neye verildiği belirsizleşir
- Hangi kanallara (e-posta/SMS/arama) izin verildiği
Double opt-in: ispatın en pratik yolu
Double opt-in, kayıt formundan sonra bir teyit e-postası gönderip alıcının bağlantıya tıklamasını istemektir. Hukuki açıdan değeri şudur: tıklama, alıcının posta kutusuna gerçekten eriştiğini ve onayı bilinçli olarak tamamladığını gösteren, zaman damgalı bağımsız bir kanıttır.
Yan faydası da küçük değil: typolu ve sahte adresler listeye hiç girmez, spam tuzağı riski düşer, bounce oranı azalır. Yani aynı adım hem yasal riski hem teslimat riskini birlikte düşürür.
Tek maliyeti, kayıt sayısının görünürde bir miktar azalmasıdır. Pratikte kaybedilen kayıtlar zaten açmayacak, tıklamayacak ve muhtemelen şikâyet edecek adreslerdir.
Onayı almanın doğru yerleri
- Site kayıt formu: Ayrı, ön işaretsiz bir onay kutusu. Metin net: "SenderTR'den kampanya ve duyuru e-postaları almak istiyorum."
- Sipariş/üyelik akışı: Sözleşme onayından ayrı bir satır olarak.
- Abonelik formu (pop-up veya gömülü): Yalnızca bülten için kullanılıyorsa, formun amacı zaten açıktır; yine de ne alacağını yazın.
- Fiziki form / fuar: Yazılı onay geçerlidir; ancak kaydın dijitale aktarılıp İYS'ye işlenmesi gerekir.
Her durumda onay metninin yanında gizlilik/aydınlatma metnine bağlantı vermek KVKK tarafını da karşılar. İkisinin farkı ve birlikte nasıl kurulduğu için KVKK uyumlu e-posta pazarlaması.
Onay aldıktan sonra: ret akışı
Onay bir kez alınıp bitirilen bir iş değildir. Alıcı istediği anda, gerekçe göstermeden reddedebilir; ret bildirimi o kanala ilişkin onayı geçersiz kılar.
Bu yüzden abonelikten çıkma akışının üç özelliği olmalı: görünür (e-postanın altında, okunabilir boyutta), tek adımlı (giriş yapmayı, form doldurmayı gerektirmemeli) ve anında etkili (çıkan adres sonraki kampanyaya dahil olmamalı).
Teknik tarafta RFC 8058 uyumlu tek tıkla abonelikten çıkma başlığını da eklemek gerekir; bu hem alıcı deneyimini iyileştirir hem de Gmail/Yahoo toplu gönderici gereksinimlerinin parçasıdır.
SenderTR'de bu nasıl çalışıyor?
- Kayıt formlarında double opt-in akışı kurulabilir; teyit kaydı zaman damgasıyla tutulur.
- Abonelikten çıkanlar otomatik olarak engelleme listesine alınır; sonraki kampanyalarda o adrese gönderim yapılmaz.
- Her pazarlama e-postasına çıkış bağlantısı ve tek tıkla abonelikten çıkma başlığı eklenir.
- Bir adrese neden gönderilmediği (engelleme listesi, onaysız, doğrulanmamış alan adı, bakiye) karar kaydına yazılır ve dışa aktarılabilir.
- Veriler Türkiye'de barındırılır.
Onay ve ret kayıtlarının İYS'ye işlenmesi hizmet sağlayıcı olarak sizin yükümlülüğünüzdür; platform bu akışı besleyecek kayıtları üretir ve dışa aktarmanızı sağlar. Ayrıntı için SSS ve Özellikler sayfalarına bakın.
Özet
Geçerli onay; ayrı alınmış, ön işaretsiz, isteğe bağlı ve ispatlanabilir olmalıdır. Üzerine İYS'ye üç iş günü içinde kaydedilmelidir — aksi hâlde hukuken yok sayılır. Ret tarafı da aynı disiplinle işletilmelidir. Bu iki akışı otomatikleştirdiğinizde hem yasal risk hem şikâyet oranı düşer; şikâyet oranının düşmesi doğrudan gönderen itibarınızı güçlendirir.